Vrouwelijke Ritmes: Waarom Yoga voor Vrouwen Anders Mag Zijn

Lieve lezer,

Wanneer ik terugkijk op de yogaopleidingen die ik heb gevolgd, zie ik nu dat bijna alles vanuit het mannelijk lichaam werd onderwezen. De nadruk lag op kracht, op consequent zijn, op elke dag dezelfde toewijding kunnen opbrengen. We leerden poses perfectioneren, sequenties volhouden, grenzen verleggen. De klassieke teksten, de traditionele houdingen, de hele filosofie is ontstaan vanuit het mannelijk perspectief en het mannelijk lichaam.

Maar wat als er een ander verhaal bestaat? Een verhaal waarin yoga zijn oorsprong vindt in de vrouwelijke ervaring van het lichaam? Waarin intuïtie belangrijker is dan perfectie, waarin luisteren naar je lichaam centraal staat in plaats van het onderwerpen aan een systeem?

Een Andere Kijk op de Oorsprong van Yoga

Tijdens mijn opleiding tot Yoga Therapeut voor Vrouwen bij Uma Dinsmore-Tuli kwam ik in aanraking met een legende die woorden gaf aan iets dat ik eigenlijk al wist. Ergens voelde ik al lang dat het vrouwelijk lichaam andere behoeften heeft dan het mannelijk lichaam – vanuit mijn eigen ervaring met bewustzijn van mijn menstruatiecyclus.

In mijn 200-uurse hatha yoga opleiding leerde ik weinig over contra-indicaties die specifiek gericht waren op de hormonale processen van vrouwen. Bij sommige poses werd gezegd 'pas op bij zwangerschap', maar er ontbrak simpel gezegd ontzettend veel. Dit was 'standaard' yoga met een paar waarschuwingen erbij - niet yoga die echt ontworpen is voor het vrouwelijk lichaam. Uma's benadering is compleet anders. In plaats van yoga aan te passen met een paar contra-indicaties, vertrekken we juist vanuit de ritmes en cyclussen van het vrouwelijk lichaam. We bewegen vanuit bewustzijn, met respect voor alle fysieke en mentale veranderingen die je als vrouw kunt doormaken. Want wat je nodig hebt tijdens je menstruerende jaren is anders dan tijdens een zwangerschap. En wat je lichaam vraagt na de bevalling, is weer anders dan tijdens de overgang.

In haar boek "Yoni Shakti" deelt Uma een verhaal dat Angela Farmer - een pionier in vrouwgerichte yoga - vertelt over Parvati en Shiva. Dit verhaal gaf me niet alleen een ander perspectief op de oorsprong van yoga, maar bevestigde ook wat ik intuïtief al aanvoelde.

In de meeste tantrische bronnen is het Parvati die haar man Shiva vragen stelt over yoga. Maar in Angela's charmante visie wordt Parvati de lerares, en haar wijsheid - zoals meer voorkomt in shakta tantra – is geworteld in haar vrouwelijkheid.

Het verhaal gaat zo:

Parvati was Shiva's vrouw en ze was heel mooi. Parvati genoot van haar leven in alle eenvoud. Elke ochtend waste ze zich, wreef sandelhoutzalf op haar huid, en strekte zich uit in de zon. Ze draaide haar lichaam op natuurlijke wijze, leunde achterover, ademde diep – niet omdat het moest, maar omdat het heerlijk voelde.

Shiva, die verliefd op haar was, keek soms stiekem naar haar. Hij zag hoe mooi en vrij ze bewoog, en dacht: misschien kan ik dit ook? Dus ging hij de jungle in en probeerde haar bewegingen na te doen. Maar als man begon hij deze bewegingen te perfectioneren, te organiseren, te systematiseren. Hij oefende tot hij ze "helemaal goed" had. Toen zijn volgelingen vroegen of hij het hen kon leren, werd hij streng: "Sta op! Spring! Strek je armen! Meer, meer, meer!"

Uiteindelijk gaf hij certificaten uit en stuurde zijn studenten de wereld in om yogastudio's te openen. En we kennen de rest van het verhaal.

Maar Parvati? Die is nog steeds thuis, genietend van de zon, bewegend zoals haar lichaam haar ingeeft, voelend wat goed aanvoelt. Misschien wordt ze op een dag wakker en denkt: ik vraag me af wat er gebeurt in die yogawereld daarbuiten. Misschien moet ik hen laten zien waar het allemaal werkelijk vandaan komt.

Deze legende raakt me. Het laat zien hoe iets intuïtiefs en vrouwelijks kan transformeren in discipline en perfectie. En misschien is dit precies wat er gebeurd is met yoga - misschien zijn we de oorspronkelijke bron van vreugdevolle, intuïtieve verbinding met ons lichaam vergeten.

Angela reflecteerde in een interview met Uma:

"Ik geloof dat yoga door vrouwen is geëvolueerd. Ik zie hoeveel vrouwen van yoga houden, maar ook hoe moeilijk ze het vinden om zich aan strikte systemen te houden. Geef hen de vrijheid om naar binnen te keren, om te luisteren naar wat in henzelf gehoord wil worden, om te bewegen vanuit verbinding in plaats van perfectie – dan beginnen ze te stralen. Hun bewegingen worden prachtig. De hele ruimte doet iets anders, maar het komt allemaal voort uit dezelfde essentie, hetzelfde gevoel van goddelijke verbinding. Dat vind ik het mooiste om te zien."

Terugkeren naar de Bron: Re-matriation

Uma Dinsmore-Tuli gebruikt het begrip "re-matriation" - een terugkeer naar de vrouwelijke, moederlijke wijsheid. Tijdens mijn opleiding bij haar leerde ik hoe we yoga kunnen herontdekken als iets dat vrouwen dient, in plaats van dat vrouwen zich moeten aanpassen aan een mannelijk systeem.

Wat me zo inspireert aan Uma's werk is dat ze ruimte creëert voor de verhalen die lang niet verteld zijn. De verhalen over hoe yoga ons kan ondersteunen tijdens menstruatie, zwangerschap, bevalling, borstvoeding, tijdens de overgang en ook lang na de menopauze. Ervaringen die oorspronkelijk als "niet geschikt voor yoga" werden gezien, worden nu erkend als momenten waarop we juist verbinding kunnen maken met diepe wijsheid.

Deze visie staat centraal in mijn eigen studio bij Studio Tree Of Life. Ik wil geen yoga aanbieden die vraagt dat je je aanpast aan een systeem. Ik wil yoga aanbieden die zich aanpast aan jou - aan je cyclus, je levensfase, je behoeften van dit moment.

Het Fundamentele Verschil

Een mannenlichaam volgt een 24-uurs ritme. Hun hormonen blijven relatief stabiel, dag in dag uit. Maar wij als vrouwen? Ons lichaam danst mee met de maan - een cyclus van ongeveer 28 dagen waarin alles verandert. Onze energie, onze stemming, onze kracht, wat we nodig hebben.

Ja, we zijn fysiek anders gebouwd. Ons bekken is breder, onze gewrichten flexibeler, ons bindweefsel zachter. Maar het werkelijke verschil zit in de hormonale wereld die ons hele leven door ons heen stroomt. Van onze eerste menstruatie tot ver na de menopauze ervaren we voortdurende golven van verandering.

Toch krijgen we vaak te horen: wees consistent. Doe elke dag hetzelfde. Zet door. Alsof onze cyclische natuur iets is om te overwinnen in plaats van te omarmen.

De Innerlijke Seizoenen

Als we menstrueren, beleven we elke maand vier verschillende seizoenen in ons lichaam:

Innerlijke winter (menstruatie) - Tijd om te rusten, naar binnen te keren, los te laten. Onze energie trekt zich terug.

Innerlijke lente (folliculaire fase) - Energie keert langzaam terug, ideeën beginnen te ontkiemen, we voelen groei in onszelf.

Innerlijke zomer (eisprong) - We staan in volle bloei, voelen kracht, staan meer open voor verbinding.

Innerlijke herfst (luteale fase) - Tijd om te oogsten wat we hebben gezaaid, te reflecteren, zachter te worden naar onszelf en meer te rusten.

Ook buiten onze eigen cyclus kunnen we ons afstemmen op natuurlijke ritmes. De seizoenen van de aarde - zoals beschreven in Ayurveda en Traditionele Chinese Geneeskunde - nodigen ons uit om onze praktijk aan te passen aan wat de natuur om ons heen doet.

En als je op dit moment geen menstruatiecyclus hebt - door zwangerschap, borstvoeding, hormonale uitdagingen, het verlies van (een deel van) je baarmoeder of omdat je de menopauze hebt doorlopen - dan kun je de maan volgen. De nieuwe maan is een tijd om intenties te planten en stil te worden. De volle maan nodigt uit tot vieren en loslaten.

Ik pas al een aantal jaar mijn yogabeoefening aan aan hoe ik me voel, zowel fysiek als mentaal. Yoga is voor mij geen workout – daarvoor doe ik krachttraining. Yoga is mijn leidraad voor welzijn, mijn manier om te luisteren naar wat ik mentaal en emotioneel nodig heb. Daarom beoefen ik al heel lang geen 'standaard' yoga meer met een vaste opbouw van poses of intensieve sequenties die vooral gericht zijn op het fysieke.

In plaats daarvan stem ik mijn beoefening af op mijn innerlijke seizoenen. Tijdens mijn innerlijke lente en zomer kan ik wat dynamischer bewegen. In de herfst kies ik voor zachtere oefeningen. En tijdens mijn innerlijke winter – de eerste paar dagen van mijn menstruatie – beoefen ik vaak alleen yoga nidra. Ik heb dan vooral behoefte aan rust, en dat mag er zijn.

Dit is geen zwakte. Dit is luisteren naar de wijsheid van mijn lichaam.

Vrouwelijke Siddhis: Kracht in Onze Ervaringen

In de traditionele yoga wordt gesproken over siddhis - bijzondere vermogens die yogi's kunnen ontwikkelen door toegewijde praktijk. Deze krachten werden oorspronkelijk alleen aan mannen toegeschreven. Maar in sommige tantrische tradities wordt een heel ander verhaal verteld: vrouwelijke lichaamservaringen worden gezien als bronnen van diepe spirituele kracht.

Uma Dinsmore-Tuli beschrijft acht specifiek vrouwelijke siddhis - lichamelijke ervaringen die uniek zijn voor vrouwen en die ons toegang kunnen geven tot verhoogd bewustzijn en diepe wijsheid:

1. Het begin van de menstruatie (menarche)

2. De menstruatiecyclus

3. Orgasme

4. Zwangerschap

5. Miskraam

6. Bevalling

7. Borstvoeding

8. De menopauze

Vrijwel elke vrouw maakt minstens vier of vijf van deze ervaringen mee in haar leven. Dat betekent dat deze potentiële krachten toegankelijk zijn voor ons allemaal - niet als iets zeldzaams of buitengewoons, maar als een natuurlijk onderdeel van ons vrouw-zijn.

Deze ervaringen worden vaak gezien als puur biologisch, soms zelfs als last. Maar wat als we ze zouden kunnen zien als wat ze werkelijk zijn: initiaties in wijsheid, poorten naar dieper begrip van onszelf?

De kracht van deze vrouwelijke siddhis zit in onze hormonen – die cyclische golven die door ons lichaam bewegen, net zoals de seizoenen door de aarde trekken. Het zijn geen storingen in ons systeem. Het is de wijsheid van ons systeem.

De Levenscyclus: Van Knop tot Zaad

Een beeld van Uma dat me helpt om de verschillende fasen van een vrouwenleven te begrijpen, is die van een bloem die door haar hele cyclus groeit:

-De gesloten knop vertegenwoordigt het meisje - vol potentie, alles nog in zich dragend, nog niet geopend naar de wereld.

-De bloeiende bloem is de jonge vrouw - zich openend, haar schoonheid tonend, in verbinding met wat om haar heen is.

-De volle bloesem staat voor de rijpe vrouw - in haar kracht, aanwezig in haar volledigheid.

-De vrucht vertegenwoordigt het vruchtdragen van haar leven - niet per se kinderen, maar alles wat ze creëert: projecten, kunst, werk, wijsheid die ze deelt.

-Het zaad is de oudere vrouw - wijsheid en kennis opgesloten in de kern, klaar om de toekomst te voeden.

Elk stadium heeft zijn eigen perfectie. Het heeft weinig zin om je vast te klampen aan de bloesem als het tijd is om vrucht te dragen. Evenmin heeft het zin om te willen dat de knop al bloeit voordat ze daar klaar voor is. Vreugde onstaat wanneer we dansen met het ritme dat nu door ons heen stroomt en dat zacht mogen omarmen in plaats van het te ontkennen.

Kali: De Kracht van Tijd en Verandering

In de yogafilosofie wordt Kali vaak afgebeeld als de godin van vernietiging. Maar haar naam betekent letterlijk "tijd" - en tijd is de kracht die ons dwingt te groeien en te veranderen.

Kali leert ons dat tijd cyclisch is, vooral in het leven van vrouwen. We meten tijd niet alleen in dagen en jaren, maar in cycli - maandcycli, levensfasen, seizoenen. Elke cyclus lijkt op de vorige, maar is ook anders.

Haar kracht komt voort uit acceptatie van verandering. Uit de bereidheid om los te laten van wat was, zodat we kunnen groeien naar wat komt. De enige constante is verandering zelf. En als vrouwen kennen we dit in ons lichaam - elke maand is een uitnodiging om te ervaren hoe ons lichaam transformeert, hoe onze energie verschuift, hoe we anders zijn dan de week of dag ervoor.

Yoga Die Vrouwen Eert

Wanneer yoga onze cyclische natuur negeert, vraagt het ons tegen onszelf in te gaan. Het vraagt dezelfde energie op dag 3 van onze cyclus als op dag 14. Het vraagt even intens te oefenen tijdens de menstruatie als tijdens de eisprong. Het vraagt hetzelfde te bewegen in de winter van ons leven als in de zomer.

Maar yoga die cyclusbewustzijn integreert? Die eert waar we zijn. Die erkent dat wat ons lichaam vandaag nodig heeft, morgen anders kan zijn. Die begrijpt dat onze hormonen geen obstakel zijn, maar bronnen van wijsheid.

In mijn Zachte Flow yoga op woensdagavond en vrijdagochtend integreer ik principes uit de Yoga Therapie voor Vrouwen die ik bij Uma heb geleerd. We werken met concepten die specifiek belangrijk zijn voor het vrouwelijk lichaam:

Een stevige basis - Welzijn begint in onze voeten. Uma leert ons dat onze voeten als vleugels functioneren voor ons bekkengebied en onze baarmoeder. Wanneer we gronding vinden door onze voeten, creëren we stabiliteit van onder naar boven. Je hele lichaam rust immers op je voeten.

Het aarde-element - Onze voeten en benen vertegenwoordigen het aarde-element. Dit geeft ons stabiliteit, veiligheid, het gevoel gedragen te worden.

Het water-element - In ons bekken woont het water-element - vloeiend, veranderend, stromend. De aarde (voeten en benen) voedt het water (bekken). Wanneer deze twee elementen in balans zijn, kan energie vrij stromen.

En uiteraard nog een hele hoop meer waar ik in een andere blog op terug zal komen.

Dit is geen yoga waarbij we poses perfectioneren. Dit is yoga die luistert naar wat je lichaam vertelt – vandaag, in deze fase van je cyclus, in dit seizoen van je leven. Als je bij mij yogales volgt wil ik je echt uitnodigen om te luisteren naar jouw energie niveau. Je mag altijd iets anders doen dan wat ik aanbied, dit is jouw moment van zelfzorg.

Reflectievragen Voor Jou

Misschien herken je jezelf in dit verhaal. Misschien voel je dat er iets niet klopt wanneer je wordt geacht elke dag dezelfde energie te hebben. Wellicht heb je ervaringen gehad waarbij je voelde dat er meer gaande was dan "alleen maar" een lichamelijk proces.

Ik nodig je uit om even stil te staan bij deze vragen:

• Welke ervaringen heb ik gehad van verhoogd bewustzijn tijdens vrouwelijke siddhis? Misschien tijdens je menstruatie, een orgasme, borstvoeding, of bevalling? Momenten waarop je jezelf anders ervaarde, dieper verbonden voelde, meer aanwezig was?

• Wat is de relatie tussen deze ervaringen en mijn yoga beoefening? Stop ik met yoga beoefenen wanneer ik menstrueer? Of stop ik juist met menstrueren wanneer ik te intensief yoga beoefen? Hoe eer ik mijn cyclus tijdens yoga?

• Welke fase van de bloem herken ik in mezelf? Ben ik de knop, de bloesem, de vrucht, of het zaadje? En kan ik de schoonheid zien van de fase waar ik nu ben, in plaats van te verlangen naar een andere fase?

• Hoe voelt mijn bekken - mijn centrum van water-element? Stroomt de energie daar vrij? Of voel ik stagnatie of spanning?

Omarm Jouw Vrouwelijke Kracht

Het is tijd om yoga te herontdekken zoals Parvati het beoefende - niet als systeem van perfectie, maar als vreugdevolle verbinding met je lichaam. Niet als discipline die je moet volhouden, maar als dans met de ritmes die door je heen stromen.

Je cyclische natuur is geen zwakte. Je veranderende energie is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is de wijsheid van je lichaam. Het is de kracht van je vrouw-zijn.

En in deze reis hoef je niet alleen te zijn. De behoefte aan verbinding – zowel met je innerlijke kracht als met gelijkgestemden - is volkomen natuurlijk.

Houd de Vrouwencirkels pagina op mijn website in de gaten. Tijdens een cirkel creëer ik een ruimte waarin we samen kunnen onderzoeken wat het betekent om onze cyclische natuur te eren, om onze siddhis te herkennen, om elkaar te ondersteunen in alle fasen van ons vrouw-zijn.

Misschien is het tijd om, net als Parvati, te bewegen zoals je lichaam je ingeeft. Om te voelen wat goed voelt. Om te vertrouwen op de wijsheid die in je woont.

De knop weet wanneer het tijd is om te bloeien. De bloem weet wanneer het tijd is om vrucht te dragen. En jij? Jij mag vertrouwen op jouw vrouwelijke kracht.

Liefs,

Manoek - Studio Tree Of Life